2022 წლის თებერვალი: უკრაინული Су-25- ების პირველი ბრძოლები

2022 წლის 24 თებერვლის დილით, რუსეთმა მასიური სარაკეტო დარტყმა განახორციელა უკრაინის კულბაკინოს აეროდრომზე, რომელიც 299-ე ტაქტიკური ავიაციის ბრიგადის მთავარი საჰაერო ბაზა იყო . საბედნიეროდ, ყველა გამართული თვითმფრინავი და ასაფრენი ბილიკი გადარჩა, რამაც Су-25-ის მოეირიშე  თვითმფრინავს კანატოვოს ალტერნატიულ საჰაერო ბაზაზე ფრენის საშუალება მისცა.

შემდგომი ფრენებისთვის საჭირო ყველა აღჭურვილობა თვითმფრინავის შემდეგ დაუყოვნებლივ გაიგზავნა. თუმცა, საინჟინრო და საავიაციო სამსახურის თანამშრომლების თქმით, ყველა სატვირთო მანქანა დანიშნულების ადგილზე მაშინვე არ ჩავიდა, რამაც თავდაპირველად გარკვეული სირთულეები გამოიწვია. თუმცა, სამუშაოები სერიოზულად დაიწყო – ბრიგადის სახმელეთო ეკიპაჟს რამდენიმე დღის განმავლობაში თითქმის არ ეძინა.

კულბაკინოს გარდა, იმ დილით ბრიგადის კიდევ ექვსი მოიერიშე თვითმფრინავი იმყოფებოდა მელიტოპოლის საჰაერო ბაზაზე, რომელიც ასევე სარაკეტო დარტყმის ქვეშ იმყოფებოდა. იღბალი პილოტების მხარეს იყო – მათი თვითმფრინავები დაუზიანებელი იყო, ხოლო ხელუხლებელი ასაფრენი ბილიკი მათ საშუალებას აძლევდა დაეტოვებინათ აეროდრომი და ალტერნატიულ აეროდრომზე გაფრენილიყვნენ. საჰაერო ჯგუფის მეთაური იყო მაიორი როსტისლავ ლაზარენკო, რომელიც მოგვიანებით იმ დღეს მტრის წინააღმდეგ ბრძოლაში მონაწილეობას მიიღებდა.

პირველი ბრძოლა

პირველი საბრძოლო გაფრენები დაახლოებით შუადღისას დაიწყო. ყირიმიდან შემოჭრილი მტრის მანქანების კოლონები შეუფერხებლად მოძრაობდნენ გზებზე. მათზე თავდასხმისთვის 299-ე ტაქტიკური ავიაციის ბრიგადის -დან სუ-25-ები გაიგზავნა.

რუსებზე თავდასხმის პირველ წყვილს პოდპოლკოვნიკი ალექსანდრე ჟიბროვი მეთაურობდა, რომელიც 19 ნომრით მართავდა მორიშე თვითმფრინავს.

პილოტების სამიზნე იყო რუსული  КрАЗ-255Б სატვირთო მანქანების კოლონა ხერსონის ოლქის სოფელ ჩაპლინკას მახლობლად  КрАЗ-ებზე  დამონტაჟებულია PMP (ПМП) პონტონურ-ხიდოვანი პარკის მდინარეზე გადასასვლელი/ტივის დაკეცილი სექცია (მდინარეზე ტივტივა ხიდების ასაგებად).

(ПМП) პონტონურ-ხიდოვანი პარკის მდინარეზე გადასასვლელი/ტივის დაკეცილი სექცია (მდინარეზე ტივტივა ხიდების ასაგებად).

ფრთის მეთაურის მოგონებების თანახმად, კოლონაზე თავდაპირველად ბომბები ჩამოაგდეს, რის შემდეგაც მათკენ უმართავი რაკეტები გაუშვეს.

სამწუხაროდ, ალექსანდრე ჟიბროვის თვითმფრინავი სამიზნეზე გადაფრენისას მყისიერად დაზიანდა  და მთლიანად ცეცხლში გაეხვა.

გარდაცვლილი პილოტი მოგვიანებით ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა იპოვეს და დამარხეს. პილოტის ცხედარი შემდგომში კროპივნიცკში გადაასვენეს.

პოდპოლკოვნიკი ალექსანდრე ჟიბროვი სიკვდილის შემდეგ ბოგდან ხმელნიცკის მესამე კლასის ორდენით დაჯილდოვდა.

რუსული KrAZ-255B-ის იგივე დამწვარი კოლონა. რუსი სამხედროების ფოტოები

რუსული კოლონების მოსაძებნად და მათთან საბრძოლველად გაგზავნილ შემდეგ შემტევ თვითმფრინავების წყვილს  მაიორი როსტისლავ ლაზარენკო მეთაურობდა. ის იხსენებს, რომ კაპიტანი ალექსანდრე შჩერბაკოვი ნებაყოფლობით დათანხმდა მისი ფრთის თანამშრომელი ყოფილიყო.

იმავე სოფლის მახლობლად უკვე მცირე საწვავის მარაგით, მოირიშე თვითმფრინავმა ტყის პლანტაციის მიღმა აღმოაჩინა  საწვავის ცისტერნების, სატვირთო მანქანებისა და ჯავშანტექნიკის რუსული კოლონა. დარტყმის გადაწყვეტილება მიღებული იყო.

ადგილობრივმა მცხოვრებმა კაპიტან შჩერბაკოვის სუ-25მ1-ის (კუდის ნომერი 30) უნიკალური კადრები გადაიღო, სადაც ის შეტევისკენ მიემართება. მის ფრთებს ქვეშ ორი დამატებითი საწვავის ავზი და ოთხი B-8 კაპსული ჰკიდია, რომლებზეც S-8 უმართავი ჰაერი-ჰაერი ტიპის რაკეტებია განთავსებული.

ლაზარენკოს თქმით, მან კოლონას გაუსწრო და საბრძოლო ბრუნი გააკეთა ჩამკეტ მანქანებზე თავდასხმისთვის, რა დროსაც მას გადასატანი საზენიტო სარაკეტო კომპლექსიდან სითბური რაკეტაა წარუმატებლად ესროლეს. მან მტრის მანქანებს უმართავი საავიაცო რაკეტები დაუშინა რის შედეგადაც ერთ-ერთი საწვავის შესავსები მანქანა აფეთქდა. ლაზარენკოს თვითმფრინავი ალის ფენასა და ნამსხვრევების ღრუბელში გაიარა, რამაც მისი ძრავების დროებით გათიშვა გამოიწვია. შეტევიდან გამოსვლისას როსტისლავმა შენიშნა მეორე გადასატანი საზენიტო სარაკეტო კომპლექსიდან რაკეტის -ის გაშვება, მაგრამ მოახერხა სითბური სატყუარების გაშვება.

საზენიტო რაკეტა თვითმფრინავთან ახლოს აფეთქდა, რის შედეგადაც მისი სუ-25 დაახლოებით 20 მეტრის სიმაღლეზე დაეცა.

ამ დროს კაპიტანი შჩერბაკოვი ჩამოაგდეს და დაბალი სიმაღლიდან კატაპულტირებას ცდილობდა. მის თვითმფრინავს იმ მომენტში ძლიერი მარცხენა ნაპირი ჰქონდა, რაც პარაშუტის გუმბათის დროულად გახსნას უშლიდა ხელს.

მისი ცხედარი ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა იპოვეს და დაკრძალეს. დნეპრში ხელახლა დაკრძალეს. ოლექსანდრ შჩერბაკოვს სიკვდილის შემდეგ ბოგდან ხმელნიცკის მესამე ხარისხის ორდენი მიენიჭა.

როსტისლავ ლაზარენკომ მოახერხა ალტერნატიულ აეროდრომზე გაფრენა, სადაც საწვავის კრიტიკული მარაგი იყო. მის თვითმფრინავში ერთი ჰიდრავლიკური სისტემა გაფუჭდა, მეორეს დაბალი წნევა ჰქონდა, რამაც ფრთის მექანიზაციის გათიშვა გამოიწვია. მან თვითმფრინავის შეჯახების ადგილიდან ამოღებისას სამუხრუჭე პარაშუტი გამოიყენა, ამიტომ საგანგებო დაშვებისთვის მოემზადა. თუმცა, მას საგანგებო დაშვება არ დასჭირვებია. დაზიანებული, მაგრამ მართვადი სუ-25 მორჩილად დაეშვა და საწვავის ბოლო წვეთებზე პილოტმა ასაფრენი ბილიკიც კი დატოვა.