აშშ-ს კონგრესის ანგარიშის თანახმად, ირანთან ომში აშშ-მა 81 სამხედრო საფრენი აპარატი დაკარგა ან დააუზიანეს; მათი ღირებულება 3,3 მილიარდ დოლარამდეა

an-mq-9-reaper-remotely-piloted-aircraft-flies-by-during-a-news-photo-1584049837

კონგრესის კვლევითი სამსახურის (CRS) მიერ ამ კვირაში გამოქვეყნებული ანგარიშის თანახმად, ირანთან ომის შედეგად აშშ-ის შეიარაღებულმა ძალებმა 81 საფრენი აპარატი დაკარგეს ან დააზიანდათ.

ამ რიცხვში შედის როგორც თვითმფრინავები და შვუელფრენები, ისე უპილოტო საფრენი აპარატები (დრონები); დანაკარგების ნახევარზე მეტი კი MQ-9 Reaper-ის ტიპის დრონებზე მოდის, რომლებიც გამოიყენება დაზვერვის, მეთვალყურეობის, საჰაერო მხარდაჭერისა და საბრძოლო საძიებო-სამაშველო ოპერაციებისთვის.

თუმცა, სიაში ასევე მოხვდა პენტაგონის ყველაზე ღირებული ტექნიკა, მათ შორის გამანადგურებელი F-35A და E-3 Sentry — ოთხძრავიანი თვითმფრინავი, რომელსაც ფიუზელაჟის თავზე დიდი რადარის გუმბათი აქვს და გამოიყენება სამიზნეების თვალთვალისა და საჰაერო სივრცის მართვისთვის.

კონგრესის საბიუჯეტო ოფისის მონაცემებზე დაყრდნობით, ანგარიშში აღნიშნულია, რომ დაკარგული საფრენი აპარატების საერთო ღირებულება 1,9-დან 3,3 მილიარდ დოლარამდე მერყეობს (ეს დამოკიდებულია თავდაცვის დეპარტამენტის გეგმებზე მათი ჩანაცვლების შესახებ).

სიაში შეტანილი ზოგიერთი საფრენი აპარატი შესაძლოა უკვე დაბრუნებული იყოს ექსპლუატაციაში; მათ შორისაა რვა გამანადგურებელი F-15 Strike Eagle, რომლებმაც მცირე დაზიანება მიიღეს სექტემბერში, იორდანიაში მდებარე „მუვაფაკ სალტის“ (Muwaffaq Salti) ავიაბაზაზე ირანის მიერ განხორციელებული დარტყმის შედეგად.

ანგარიში ეფუძნება მონაცემებს, რომლებიც მოცემულია თავდაცვის დეპარტამენტის, მისი გენერალური ინსპექტორისა და აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის (რომელიც ირანის წინააღმდეგ ოპერაციებს ახორციელებს) განცხადებებში, ასევე CRS-ის მიერ შესწავლილ საინფორმაციო მასალებში.

დოკუმენტი კონგრესის განსახილველად რამდენიმე საკითხს აყენებს; მათ შორის იმას, იღებენ თუ არა კანონმდებლები პენტაგონისგან საკმარის ინფორმაციას დანაკარგების შესახებ, რათა შეაფასონ მათი შედეგები და განსაზღვრონ გამოსავალი.

ირანთან ომის დროს მიღებული დანაკარგების შესახებ თავდაცვის დეპარტამენტის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დღემდე ბუნდოვანია. პენტაგონის გენერალური ინსპექტორის ანგარიშიც კი (რომელიც სექტემბერში გამოქვეყნდა და 28 თებერვლიდან 30 ივნისამდე პერიოდს მოიცავდა) საფრენი აპარატების დანაკარგების შესახებ მონაცემების ნაწილში CRS-ის წინა ანგარიშებს ეყრდნობა.

სხვა საკითხები, რომლებზეც კონგრესმა უნდა იმსჯელოს, მოიცავს: დაფინანსების გამოყოფას შეკეთებისთვის ან ჩანაცვლებისთვის; არსებობს თუ არა საკმარისი სამრეწველო შესაძლებლობები ამ მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად ეს ასევე აჩენს კითხვებს იმის შესახებ, თუ რა გავლენა იქონია ირანთან დაკავშირებულმა კონფლიქტმა აშშ-ის პოზიციაზე ახლო აღმოსავლეთის ფარგლებს გარეთ.

„კონგრესმა შესაძლოა შეაფასოს, ქმნის თუ არა გარკვეული მაღალი მოთხოვნის მქონე, თუმცა მოძველებული და შეზღუდული რაოდენობის მქონე პლატფორმების (მაგალითად, E-3 Sentry-ს) დანაკარგები შესაძლებლობების დეფიციტს ან ზრდის თუ არა რისკებს სხვა საბრძოლო თეატრებში“, — ნათქვამია ანგარიშში.

ანალიტიკოსების თქმით, ახლო აღმოსავლეთში განხორციელებულმა ქმედებებმა — მათ შორის ირანთან კონფლიქტმა და იემენელ ჰუსიტ მეამბოხეებთან (ირანის მიერ მხარდაჭერილი დაჯგუფება) ადრეულმა დაპირისპირებებმა — განსაკუთრებით მძიმე გავლენა იქონია MQ-9 ტიპის დრონებზე; აღსანიშნავია, რომ აშშ-ის საჰაერო ძალების შტაბის უფროსმა, გენერალმა კენეტ უილსბახმა მიმდინარე წლის დასაწყისში კონგრესს განუცხადა, რომ ეს საფრენი აპარატები ირანთან ომში სამხედრო ძალების „ყველაზე ღირებული რესურსი“ იყო.

„ატლანტიკური საბჭოს“ (Atlantic Council) სექტემბრის ანგარიშის თანახმად, მიმდინარე წელს ახლო აღმოსავლეთში 45 ასეთი დრონი დაიკარგა, რაც „შემაშფოთებელი მაჩვენებელია“.

ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ 2004 წლიდან მოყოლებული, საჰაერო ძალებმა თავისი MQ-9 დრონების დაახლოებით 35% დაკარგა.